မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ပဋိပက္ခကို ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်စေချင်ကြောင်း တရုတ်ပြော

မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ပဋိပက္ခကို ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်စေချင်ကြောင်း တရုတ်ပြော ၂၀၂၃၊ဒီဇင်ဘာ ၊၃၁ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ ပတ်သက် ပြီးကိုးကန့်အဖွဲ့န တရုတ်သံရုံးမှ လောက်ကိုင်တွင်းရှိ တရုတ်နိုင်ငံသားများ အမှနၳှကခှှာ ပေးဖို့ပြောဆိုထားတဲ့အချိန်မှာ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန Mao Ning က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ တခုမြာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်စဉ်တွေ အတွက် အခိုင်အမာ ထောက်ခံ အားပေးကြောင်း၊ ပြဿနာတွေ ပိုကြီးထွား အောင်လုပ်တဲ့ ဘယ်အဖွဲ့ ကိုမြ အားမေပးဘူးလို့ ပြောခဲ့ပြန်ပါတယ်။

ညီနောင် ၃ ဖွဲ့၏ နိုင်ငံတာကာရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုအား ကာကွယ်ပေးသည့် ထုတ်ပြန်ချက် Mao Ning ဒီလိုပြောလာခြင်းဟာ မကြာသေးမီကကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းကို အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့် သဘောတူစာချုပ် (Concession Agreement) ကို ဖြည့်စွက်သည့် နောက်ဆက်တွဲစာချုပ် (Addendum) လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းကို ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့က နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီမှ မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့တွေနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို တရုတ် အကူညီဖြင့် အပူတပြင်းလုပ်စေချင်ပါတယ်။ ဂျပန် NHK သတင်းဌာန ရဲ့ မေးမြန်းချက် ဖြစ်တဲ့ ညီနောင် ၃ ဖွဲ့ရဲ့ အောက်တိုဘာ စစ်ဆင်ရေး မတိုင်ခင် တရုတ်နဲ့ ညှိနှိုင်းမှုတွေ ရွိခဲ့ တယ် ဆိုတာ ဟုတ်မဟုတ်နဲ့ စစ်ကောင်စီနဲ့ ညီနောင် အဖွဲ့တွေ အကြား တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှု အခြေအနေ အပေါ်မှာ အခုလို ဖြေကြား သြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ တွေဟာ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့တွေရဲ့ အကျိုးစီးပွား အတွက် ဖြစ်ပြီး တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ဒေသ တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အထောက် အကူ ဖြစ်စေမှာ လို့ ပြောပါတယ်။ လောက်ကိုင်မြို့က Crown Hotel ရှေ့မှာ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းက ပစ်ခတ်မှုတွေကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသား အပါအဝင် ထိခိုက်သေဆုံးသူတွေ ရှိခဲ့တယ်၊ မြန်မာအစိုးရက လောက်ကိုင် ကေန တရုတ်နိုင်ငံသားတွေ ထြက္ခြာ ဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့သလို ရန်ကုန် တရုတ် သံရုံးကလည်း အဲဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကိုတော့ မစ် Mao Ning က မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခ ကို တရုတ် နိုင်ငံက အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေကြောင်းနဲ့ တိုက်ခိုက် မှုတွေကြောင့် တရုတ် နိုင်ငံသားတွေ ထိခိုက် သေကျေ ရမြု အတွက် လည်း ပြင်းပြင်း ထန်ထန် ကန့်ကွက် ပါတယ္လို့ ပြောကြား သွားပါတယ်။ တိုက်ခိုက် တာတွေ ချက်ခြင်းရပ်ဖို့နဲ့ တရုတ် စီမံကိန်းတွေနဲ့ တရုတ် နိုင်ငံသား တွေ ရဲ့ လုံခြုံရေးကို အကာ အကွယ်ပေးဖို့ ခိုင်မှာတဲ့ ဆောင်ရွက်မှုတွေ လုပ္ဖို့ ကို ထပ္မံ တိုက်တွန်း တယ္လို့ လည်း ပြောကြားသွား ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံ အနေနဲ့ လူထုနဲ့ သူတို့ရဲ့ အသက္ကို တ္ခားအရာ အားလုံးရဲ့ အထက်မှာ ထားပါတယ်။ နိုင်ငံရပ်ခြားက တရုတ် လူမျိုးတွေ ရဲ့ အသက် နဲ့ သူတို့ရဲ့ အကျိုးစီးပွား၊ ဥေပဒ ကြောင်း အရ အခွင့်အရေး တွေကို ကာကြယ္ဖို့ ကျွန်မတို့ မြာ တာဝန်ရှိ ပါတယ်။ တရုတ် နိုင်ငံရဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေကို မြန်မာနိုင်ငံက သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့တွေ အနေနဲ့ အလေးထားပြီး တရုတ် စီမံကိန်း တွေနဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်တွေ လုံခြုံစိတ်ချရဖို့ အတွက် ခိုင်ခိုင်မာမာ အရှိန်မြှင့် ဆောင်ရွက် မယ္လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ လောက်ကိုင်မှာ ရွိတဲ့ အွန်လိုင်း လိမ်လည် သူတွေလို့ သံသယ ရွိ သူတွေ ကို လွှဲပြောင်းပေးဖို့၊ သူတို့ ကိုယ်တိုင် ဖြစ်နိုင် သမွ် အ်မနၧုံး ပြန်လာ ကြပြီး ရင်ဆိုင်မယ် ဆိုရင် သက်ညှာခွင့် ရရွိ နိုင်တယ် လို့ ဖြေကြား သွားခဲ့ပါတယ်။ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်ပိုင် စတင်ပြီး တရုတ်နှင့် စကစ တို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဒါအပြင် မြောက်ပိုင်းညီနောင် ၃ ဖွဲ့မှလဲ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် လ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတကာမှ လာရောက်ရင်းနှီးမြှပ်နှံ သော အကျိုးစီးပွားကို ဆက်ကြေးကောက် ၊ နှောက်ယှက် ပါက ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူမယ်လို့လဲ ထုတ်ပြန် ထားတာလဲရှိပါတယ်။

ဒီတော်လှန်ရေးခရီး ဘယ်လောက်ရောက်ပြီလဲ

ကျွန်တော်တို့ ဒီနိုင်ငံကြီးမှာ တော်လှန်ရေးဆိုတဲ့ ဟာကြီးက ၁၈၂၄ ခုနှစ် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ ကတည်းက စခဲ့တယ် လို့ပြောရမလားပဲ။ အင်္ဂလိပ် တခေတ် ဂျပန် တခေတ်နဲ့ ကြီးစိုးလာတဲ့ နယ်ချဲ့ဘီလူးကြီးတွေပါးစပ်ဖျားက သားကောင်ပမာ အစားမခံရအောင် ရုန်းခဲ့ရတာလဲ အားလုံးအသိပါပဲ။ဆိုတော့ မြန်မာပြည် တော်လှန်းရေးသ မိုင်း နဲ့ပတ်သတ်လို့ ပြောရင်တော့ ဆရာကြီးတွေ ရေးထားတဲ့ ထွက်ရှိထားတဲ့ သမိုင်း စာအုပ်တွေ တော်တော်လေးကို ရှိပါတယ်။အဲ့စာအုပ်တွေ ရှာဖတ်မယ်ဆိုရင်လဲရပါတယ်။ကျွန်တော်ရဲ့ ခေါင်းစဉ်က တော်လှန်ရေး ခရီးဟာ ဘယ်ထိရောက်နေပြီလဲ ဆိုတာက အတိတ္က ဖြစ်ခဲ့တာထက် အနာဂတ်ကိုသွားနေတဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဘယ်အတိုင်းတာထိ ရောက်နေပြီလဲကို ဆိုလို ချင်တာပါ ဒါကြောင့် တိုတိုတုတ်တုတ်လေးပေါ့နော်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ဆိုပါတော့.... ၁၉၄၈ ခုနှစ် ၊ဇန္နဝါရီလ ၊ ၄ ရက်နေ့မှာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရတယ်လို့ဆိုပါတယ်။တစ်ဖက်မှာ ကရင်တော်လှန်ရေးနေ့ဟာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ၊ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ဖြစ်တယ်။ ဆိုတော့ လွတ်လပ်ရေးမခင် ၃ ရက်အလိုတည်းက မြန်မာပြည်မာ တိုင်းရင်းသားတွေ ရဲ့ တော်လှန်ရေးဟာ တစစန မီးဟုန်းဟုန်းလောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတော်လှန်ရေးထဲမှာ ကရင်တွေနဲ့ကင်းတဲ့ အ်ခား လက်နတ်ကိုင် တိုင်းရင်းသားတွေဆိုတာ ခပ်ရှားရှားပါပဲ။ဗမာ မဟာလူမျိုးကြီး ဝါဒရဲ့ဖိနှိပ်မှုတွေ၊ ရက်စက်မှုတွေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ စစ်အုပ်စုတသိုက် ရဲ့ခေတ်စနစ်ကို တိုင်းရင်းသား လက်နတ်ကိုင် တိုင်းက ပြောင်းလဲချင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခုချိန်ထိ ပြောင်းလဲချင်းတွေက ဝေဝါးနေဆဲ ပါပဲ။ ဘာကြောင့် ဒီလိုဝေဝါးနေရတာလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေ ရှိပါတယ်။ဒါပေမယ့် ဒီမေးခွန်းရဲ့အဖြေက စစ်မှန်တဲ့ အဖြေဖြစ်ပမလားလဲ ပြန်းတွေးရပါမယ်။ ကရင်တွေလက်နတ်ကိုင်လာတာ နှစ်ပေါင်း ၇၀ ကျော်လောက် ရှိပါပြီး တိုက္လာတဲ့ နှစ်တွေကလဲ မနည်း တော့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အခုချိန်ထိကရင်တွေလိုချင်တဲ့ လွတ်လပ်ရေး လဲ မေရသးသလို ၊ ဖက်ဒရယ် ဆိုတာကြီး လဲ မဖြစ်မြောက် သေးပါဘူး။အခြားလက်နတ်ကိုင် တိုင်းရင်းသားတွေလဲ ထိုနည်းတူစွာပါပဲ။ဒီနေရာမှာ မြန်မာပြည်ထဲမှာ တိုင်းရင်းသားလက်နတ်ကိုင် ဘယ်နှစ်ဖွဲ့ ရှိလဲ တချက်ပြန်ကြည့်ရအောင်ပါ။

  

တိုင်းရင်းသားလက်နတ်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ 

 ၁။ KNU / KNLA/KNDO (ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး ၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်)(ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်)(၁၉၄၈ ၊ ဇန္နဝါရီ ၊ ၁ ရက်) ၂။DKBA(ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြု ကရင်တပ်မတော်)(၂၀၀၈ ၊ ၂၀၀၉) (တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာကရင်အမျိုးသား တပ်မတော် မှခွဲထွက်) ၃။DKBA (တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော်) ခွဲထွက်အဖွ့ဲ(၁၉၉၄ KNU မြ ခွဲထွက်) ၃။KNU/KNLA (PC) (ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး ၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ)(၂၀၀၇ ၊ ဇန္နဝါရီလ ၊ ၃၁ ရက် KNU မှခွဲထွက်) ၄။KIO/KIA (ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်)(၁၉၆၀၊၁၉၆၁ ခုနှစ်) ၅။SSPP/SSA(ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ ၊ ရှမ်းပြည်တပ်မတော်)(၁၉၆၄ ၊ ဧပြီ ၊ ၂၄ ရက်) 6။RCSS/SSA(ရှမ်းပြည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ ၊ ရှမ်းပြည်တပ်မတော်)(၁၉၉၅) ၇။ALP/ALA(ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ ၊ ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်)(၁၉၆၇) ၈။ANC/AA(ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီ ၊ ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်)(၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း) ၉။ULA/AA (ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော်)( ၂၀၀၉ ၊ ဧပြီ ၊ ၁၀ ရက်) ၁၀။ KNDF (ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဦး) ၁၁။KNPP/KA (ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ ၊ ကရင်နီတပ်မတော်)(၁၉၅၇) ၁၂။ ကလလတ(ကရင်နီပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး)(၁၉၇၈) ၁၃။ CNF/CNA(ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး ၊ ချင်းအမျိုးသား တပ်မတော်)(၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း) ၁၄။CNDF(ချင်းအမျိူးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဦး)(၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်း) ၁၅။ NMSP(မွန်ပြည်သစ်ပါတီ)(၁၉၅၈ ၊ ဇူလိုင် ၊ ၁၉ ရက်) ၁၆။ ABSDF(မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦး) ၁၇။ UWSA(ဝ ပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်)(၁၉၈၉ ၊ ဧပြီ ၊ ၁၇ ရက်)ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ခွဲထွက် ၁၈။WNO/WNA (ဝ အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် ၊ ဝ အမျိုးသ တပ်မတော်) ၁၉။ PSLF/TNLA (တအောင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်)(၂၀၁၁ ၊ အောက်တိုဘာ ၊-) ၂၀။ MNTJP/MNDAA(မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် တပ်မတော်) ကိုးကန့်(၁၉၈၉ ၊ မတ္လ ၊ ၁၂ ရက်) ၂၁။ LDU (လားဟူ) ၊ ၂၁။PNLO/PNLA( ပအိုဝ့်) ၊ ၂၂။ PSC/NDAA (မိုင်းလားတပ်)(၁၉၈၉ ၊ ဧပြီ ၊ ၁၉ ရက်) ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ခွဲထွက် ၂၃။ NUG လက်အောက်ခံ PDF(၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်း) ၂၄။ NUG လက်အောက်ခံ မဟုတ်သည့် PDF( ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း) ၂၅။ BPLA(ဗမာအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်တော်)(၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း) ၂၆။ BNRA (ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေး တပ်မတော်) (၂၀၂၁ စစ်အာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း) မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်နတ်ကိုင် အဖွဲ့တွေက ရွှေတိဂုံစည်တီ တော်မြတ်ကြီးဘုရားက နတ်ရုပ်တွေထက်တောင်ပိုများ မယ်ထင်ပါတယ်။ ဒီလက်နတ်ကိုင်အဖွဲ့မှာ တချို့က စကစ နဲ့ NCA သေဘာ တူစာချုပ် လက်မှတ်ထိုးတယ်၊ တချို့အဖွဲ့အစည်းက လက်မှတ် မထိုးဘူး။ နောက်ပြီး ၁၉၄၈ ကနေ ၈၈ ၊ ၂၀၁၀ ထိ လက်နတ်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေရှိသလို၊ အခု ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်လာတဲ့ လက်နတ်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေရှိပါတယ်။ နောက်ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်လောက်က အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ တပ်ပေါင်းစု (NDF) ပေါ်လာခဲ့တာရှိသလို၊ ၁၉၈၈ နောက်ပိုင်မှာလဲ Democratic Alliance of Burma (DAB) လဲ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါသေးတယ် ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်လောက်ကလဲ ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) ဆိုတဲ့ တပ်ပေါင်း စုတွေ အများကြီးပေါ်လာခဲ့ပြန်ပါတယ်။ ၁၉၄၈ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းဆို ပါလီမန်ခေတ် လို့ဆိုကြတယ် ၊ပြီးတော့ အိမ်စောင့်အစိုးရ (နဝတ)၊ နအဖ ပေါ့ဗျာ ဒါပေမယ့် ပါလီခေတ်ကတည်းက မြန်မာပြည်မာ စစ်ပွဲကြီးက စနေပါပြီး။ အဲ့တော့ နဝတ လို့ပဲဆိုရမှာပေါ့ သူတို့ဘက်မှာ အားသာခ်က္ကေလး ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲ့တာက စစ်မျက်နှာကို အကျယ် ဖွင့်စရာမလိုဘူး တိုင်းရင်းသားလက်နတ်ကိုင် အမ်ားစုက ကရင် KNU နယ်မြေမှာ ရှိကြတယ်။ ၄၈ နောက်ပိုင်းက စကစ တိုက်ရတာဆိုလို့ မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်း ကချင်၊ ရှမ်း၊ အရှေ့တောင် ကရင် ဘက် ကျန်တာတွေက မရှိသလောက်ပါပဲ အမ်ားဆုံးကေတာ့ ကရင် KNU နယ်မြေပေါ့ ။ေနာက္တခ်က္က စကစဘက္က ဂျပန်ပြန် တွေဆိုတော့တိုက်တဲ့နေရာမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇောတို့ ကေတာ့ နာမေ ကြီးပဲပေါ့။

နောက်တခုက ၂၀၁၆ ခုနှစ်လောက်လဲ မိုင်ဂျာယန်မှာ တိုင်းရင်းသားလက်နတ်ကိုင် ၁၈ ဖွဲ့ပြုလုပ် ညီလာခံ လဲ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါသေးတယ်။ ဒီလို တပ်ပေါင်းစုတွေ ၊ ညီလာခံ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တာတောင်မှ စကစ ကိုအလဲမထိုးနိုင်တဲ့ အပြင် စကစရဲ့ ခွဲရေး ၊ တွဲရေး စနစ်အောက်မှာ တိုင်းရင်းသားတွေ ပြိုကွဲခဲ့ပါသေးတယ်။ ဆိုတော့ ဒီလိုဖြစ်နေတာဟာ စကစတော်လို့ မဟုတ်ပါဘူး EAOs တွေကညံလို့ဖြစ်တာပါ။ ဆိုတော့အကျဉ်ချုံးပြောပြရင် မြန်မာ နိုင်ငံမှာ လွတ်လပ်မှုကို လိုချင်တဲ့ လက်နတ်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒီထဲမြာ တချက်ရှိတာက (လက်နတ်ကိုင်ပြီးတော့ တော်လှန်ရေးပုံစံမဟုတ်ပဲ တည်ဆောက်ရေးဘက်ရောက် သွားအဖွ့ဲတွေလဲရှိပါတယ်။) ဒီလက်နတ်ကိုင်အများကြီး ရှိတယ်ဆိုပေမယ့်လဲ စကစ ကိုပြိုလဲသွားအောင် တိုက်နိုင်တဲ့ အဖွ့ဲဆိုတာ မရှိသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် တော်လှန်ရေး ဆိုတာလဲ ရှည်ကြာနေတာပါ။ တန်းတူညီမျှမှုမရှိတဲ့ ဒီနိုင်ငံမှာ၁၉၄၇ မြာတခါ ဖွဲ့စည်းပုံအလို က်ျဖစ္လာတဲ့ ဗမာ လူမျိုးဝါဒလွှမ်းမိုးမှု တကြိမ် အလိမ်ခံပြီးသွားပါပြီး နောက် ၁၉၇၄ မြာတခါ၊ ၂၀၀၈ မှာ တခါစစ်အာဏာရှင်အလိုကျ ဖွဲ့စည်းပြီး ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် အလိမ်ခံပြီးသွားပါပြီး။ဒါတောင် တော်လှန်ရေး လက်နတ်ကိုင်တွေက ဘုံရန်သူကို တိုက်ထုတ် ဖို့အဆင်သင့်မဖြစ်ခဲ့သလို တပ်ပေါင်းစုပုံစံ မဟာမိတ်အောင်ပွဲခံဖို့က တိုင်းရင်းသားတွေ ကြားထဲမှာ ဒြိဟ ဖြစ်နေခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်လဲ စကစ ဟာ ပြိုလဲသွား ခြင်းမရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အခုကောဘုံရန်သူကို တိုက်ဖို့တွက် အဆင်သင့် ုဖြစ်ပြီလားဆိုတော့လဲ မဖြစ်သေးဘူးလို့လဲ ပြောလို့မရပါဘူး။ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာ သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စစ် လှိုင်းတန်ပိုးတွေက ပိုများလာတယ်။ဒါကြောင့် ပြည်သူတွေ တွန်းကန်လာတယ်။တော်လှန်ရေးနဲ့အတူ ပြည်သူတွေပါလာတယ် အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးတွေ ပြည်တွင်း သာမက ပြည်ပ တွေပါ လှုပ်ရှားလာတယ်ပေါ့။ တိုက်ပွဲတွေကလဲ နေရာတကာ ဖြစ်လာတယ်။တကယ့် စစ်အာဏာရှင်ပြိုလဲတော့မယ့် အနေအထားတခုကို သွားနေပြီလို့ ခန့်မှန်းလို့ရတယ်။ နောက်တချက်က ယခုအချိန်ဟာ တော်လှန်ရေးကာလ ဖြစ်တာမို့ တည်ဆောက်ရေးဆိုတာထက် တိုက်ထုတ်ရေး က ပိုပြီးထိရောက်မယ်လို့လဲ သုံးသပ်မိပါတယ်။ တပ်မတော်တိုင်းမှာ လေ့ကျင့်ရေး ၊ တိုက်ခိုက်ရေး ၊ တည်ဆောက်ရေး ၊ ကုန်ထုပ်လုပ်ရေးဆိုတဲ့ အချက်ကြီး ၄ ချက်ရှိပါတယ်။တပ်မတော် အင်္ဂါရပ်ညီစေဖို့ စစ္သား ကောင်းတွေ လေ့ကျင့်ပေးရတယ် ၊ ပြီးရင် စွမ်းရည်မြင့် တိုက်ခိုက်ရေးတွေ လုပ်ကြတယ်၊ နောက်တဆင့် တည်ဆောက်ရေးကို ဦးတည်ရရေ ။ဆိုတော့ နှစ်ပေါင်း ၅၀ လောက်က ဘာတည်ဆောက်ရေးမှ မလုပ်ပဲ တိုက္လာတာ တောင်ဒီစစ်အာဏာရှင်ကြီးက ပ်က္စီးသြား ခြင်းမရှိဘူး။ ဒါတွေက စဉ်စားစရာတွေပါပဲ။ ဒါကြောင့် တော်လှန်ရေးကာမှာ စစ်အာဏာရှင် ပျက်သုဉ်ဖို့က အဓိကဖြစ်တာကြောင့် ဘုံရန်သူကို တပ်ပေါင်းစု အောင်ပွဲဆွဲသွားဖို့လိုပါတယ်။သေချာတယ် တဖွဲ့ချင်းတိုက်မယ်ဆိုရင် ဘယ်တော့မှ စစ်အာဏာရှင်က ကျရှုံးသွာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆိုတော့ အခု ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင် လက်နတ်ကိုင်တွေ ပိုများတယ်။ တန်တူညီမျှမှု ဆိုတာကြီး ကို လူ္စးက တက်မတ်လာကြတယ်။ ကိုယ်နိုင်ငံတဲ့ဘက် အနုပညာသမားဆိုလဲ အနုပညာနဲ့ တိုက်တယ် ၊ နိုင်ငံရေးသမားက နိုင်ငံရေးနည်းန တိုက်တယ်၊ စစ်ရေး သမားက စစ်ပညာနဲ့ တိုက်တယ်။ အဖွဲ့အစည်း ဘယ်လောက်ပဲ များပါစေ အတွေးခေါ်နဲ့အလုပ်တူ ရင် အောင်မြင်မှုဆိုတာကို မျှော်လင့်လို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဖက်ဒရယ်ဆိုတာကြီးတော့ အဖွဲ့စည်းတိုင်း၏ အတွေးအခေါ် တွေက တူညီဖို့လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။ အခုဆိုရင် မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့ဖြစ် MNDAA ( ကိုးကန့်) ၊ TNLA ( တအောင်း) ၊ AA (ရခိုင်) ညီနောက် ၃ ဖွဲ့က ၂၀၂၃ ၊ ၁၀ ၊ ၂၇ ရက်နေ့က စတဲ့ Operation ကြီးက သမိုင်းစာမျက်တခု အသစ်ဖွင့်လိုက်တာပါပဲ။ နောက်ပြီး ကရင်နီဘက်လဲ ၂၀၂၃ ၊ ၁၁ ၊ ၁၁ ရက်နေ့ကလဲ Operation ကြီးတခု စခဲ့ပါတယ်။ NUG ကလဲ လက်အောက်လံ PDF အင်အားနဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေနဲ့ ပေါင်းပြီး တိုက်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် NUG လက်အောက် မဟုတ်တဲ့ PDF တွေလဲရှိပါတယ်။ ဗိုလ်နဂါး တို့လိုမျိုးဆိုရင် NUG နဲ့ ကတောက်ကဆလေးတွေ ရှိပါတယ်။ NUG ဘက်လဲ တော်လှန်ရေးမှာ ဒီလိုကေတာက္ကဆေတြက သတိထားရမယ့် အချက်တွေထဲ မှာပါပါတယ်။ အညာဘက်မှာဆိုရင်လဲ နေ့တိုင်းလိုလို တိုက်ပွဲဖြစ်နေသလို ၊ ကရင်၊ ချင်းပြည် ဘက်မှာ ဆိုရင်လဲ ထိုနည်းတူပါပဲ ဒီပွဲကြီးက ပြည်သူတွေ မျှော်လင့်ချက် အပြည့်အဝထားတဲ့ ပွဲကြီးပါ။ ဒါပေမယ့် တိုက်ခိုက်တဲ့ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ ဟာ သတိထားရမယ့်အချက်လေးတော့ရှိပါတယ်။ ၁၉၄၁၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ၇ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ မြာ အမေရိကန် ရဲ့ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို ဂျပန်တွေက လေယာဉ် အမြောက်အ များနဲ့ လာပြီး တရစပ်ပစ်ချပြီး ဆိပ်ကမ်းကြီး တခုလုံးကို ဖျတ်စီးခဲ့ပါတယ်။ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတွေနဲ့ အသေအပျောက်တွေက တော်တော် လေးကို ရင်နာစရာကောင်းပါတယ် အမေရိကန် စစ္သား တွေဟာလဲ တော်တော်လဲကို စိတ်ဓာတ်ကျခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဂျပန်တို့ထင်သလို အေမရိကန္က ပ်က္စီးမသြားခဲ့ပါဘူး။ အမေရိကန်စစ်သားတွေ စိတ်ဓာတ်ကျနေချိန်မှာ သမ္မတရုစဗဲ့ဟာ ဖိစိပိတ်ဒေသရဲ့ ရေတပ် အုပ်ချုပ်ရေးမှုကို အသစ်ခန့်အပ်ပြီး သူတို့ စစ်သားတွေကိုစိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်စေခဲ့ပါတယ်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးဟာ စုဝေးကွင်းမှာ ဂျပန်တွေ အမြား ၃ ချက် လုပ်ခဲ့ကြောင်းကို စတင်ပြောပါတယ်။ သူစစ်သားတွေဟာ အရမ်းအံသြခဲ့ကြပါတယ်။ ဘယ္လို အမှားမျိုးလဲဆိုရင်... ၁။ ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို ဗုံးကြဲတဲ့နေ့ဟာ တနင်္ဂနွေနေ့ ဖြစ်တာမို့ ဆိပ်ကမ်းမှာ Duty အချိန်မှ လြဲ၍ ကျန်စစ်သားတွေဟာ ဘုရားကျောင်းနဲ့ အခြားနေရာတွေ မြာ ရှိနေကြပါတယ်။ဒါကြောင့် စစ်သားတွေ သေဆုံးမှု လျော့ချစေခဲ့ပါတယ်။ ၂။ ဂျပန်တွေဟာ ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို ဗုံးကြဲတယ်ဆိုပေမယ့် အဓိက သငေ်္ဘာကျင်း(သငေ်္ဘာပြုပြင် ၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း) ကို မကြဲခဲ့ပါဘူး။ တကယ်လို့သာ သငေ်္ဘာကျင်းပျက်စီး ခဲ့ရင် ပြန်တိုက်ဖို့ သငေ်္ဘာတွေကို မိုင်ထောင်ချီပြီး သွားပြုပြင် ရမှာလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ၃။ အဓိက အမွားဆုံးကေတာ့ စစ်တိုက်ဖို့တွက် လောင်စာ ဆီတွေ ချန်ပေးခဲ့တယ် ဆိုတာပါပဲ။ အဲ့အချက်တွေကို အမေရိကန်စစ်သားတွေ သဘောပေါက် ပြီး စိတ်ဓာတ်တွေ မြှင့်တင်ကာ ဂျပန်တွေကို ပြန်တိုက်ဖို့ တွက် အားအင်တွေ ရရှိသွားပါတယ်။ ဆိုတော့ အခု ကျွန်တော်ပြောချင်တာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ တွေလဲ ဂ်ပန္လို အမှားတွေမပြုမိအောင် သတိထားရမြာပါ။ နောက်ဆုံး အချုပ်နေနဲ့ပြောရမယ်ဆိုရင် တော်လှန်ရေးဆိုတာကတော့ အောင်မယ် ၊ မအောင်ဘူးဆိုတာ ကံသေ ၊ ကံမှပြောရတဲ့ အရာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့်အားသာချက်တခုကတော့ စစ် မျက်နှာကျယ်ပြန့်စွာ ဖွင့်နိုင်ပြီး စကစကို အင်အားချည့်နဲှ သွားစေပါတယ်။တော်လှန်လို့ လွတ်လပ်ရေးရသွားတဲ့ ဥပမာ တွေအများ ကြီးလဲရှိပါတယ်။သေချာတာကတော့ လွတ်လပ်ရေးဆိုတာ လက်ဖြန့်တောင်းလို့တော့ မရပါဘူး။ဆိုတော့ လက်နတ်ကိုင် အဖွဲ့တိုင်းက ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် ၊ တန်းတူရေးရရှိခွင့် ဆိုတာကို လိုချင်ကြပါတယ် အားလုံးမြာ အိမ်မက်ကိုယ်စီတွေရှိ ကြပါတယ်။ဒါပေမယ့် ဘုံရန်သူကို တိုက်ဖို့တွက် အတွေးအခေါ်မတူရင်တော့ ပြည်သူတွေ့ စေတးတဲ့ သွေး ၊ ချွေးတွေက အလကားဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ဒါကြောင့် ဤခရီးနီးပြီးလားတော့ မနီးသေးပါဘူး။အတွေးအခေါ် တွေတူတဲ့တနေ့ ဤခရီးဟာ နီးသြားမွာပါ ဒါကြောင့် Wait & See ပေါ့ဗျာ။